Leidraad ontwerpaansprakelijkheid

Binnen contractmodellen krijgt u als aannemer of ontwerpende bouwer te maken met het ontwerprisico. Adviseurs beperken hun aansprakelijkheid vaak tot hun honorarium. Daarom adviseren we u juridische, preventieve en verzekeringstechnische actie te ondernemen. In deze leidraad zetten we op een rij wat uw opties zijn binnen de meest voorkomende contractmodellen.

Contractmodellen

  1. UAV 2012 en alternatieven
  2. Bouwteamovereenkomst
  3. Geïntegreerde contracten (UAV-GC, GIW of BouwNed O&R, Design & Build)
UAV 2012 en alternatieven

Hoofdlijn van de UAV (art.5-2) is dat het ontwerprisico voor rekening van de opdrachtgever komt (art.5-2 UAV). Een uitzondering hierop ontstaat als het gaat om alternatieven/wijzigingssuggesties, zoals bijvoorbeeld andere werkwijzen, materiaalkeuzes, detaillering of anderszins.

Preventief:

wij raden u aan een alternatief nooit stellig als DE oplossing te presenteren, maar “geheel vrijblijvend gelet op de inhoud van de UAV” de opdrachtgever in overweging te geven de (on)mogelijkheden van dit alternatief te onderzoeken. Wij adviseren u er dan tevens op aan te dringen dat in het bouwverslag wordt vastgelegd “dat de beslissing voor een andere methodiek geheel voor rekening en risico van de opdrachtgever wordt genomen”. Hoewel een dergelijke werkwijze uw juridische positie versterkt, is deze constructie nooit 100% waterdicht. Daarnaast zal dit commercieel niet altijd wenselijk zijn.

Verzekeringtechnisch:

het verzekeringstechnisch best haalbare is in dit geval een paraplupolis. Uitgangspunt van een paraplupolis is dat de gebruikelijke aansprakelijkheidsmaximeringen van architecten/ingenieurs (veelal honorarium) worden vervangen door een verzekerd bedrag van bijvoorbeeld € 1.000.000,- . Deze dekking is alleen verkrijgbaar indien het alternatief is ontworpen of gecontroleerd door een externe BNA/ONRI-adviseur.

Bouwteamovereenkomst

Hierbij wordt een ontwerp uiteindelijk vastgesteld op basis van bouwteamovereenkomsten die telkens weer anders kunnen zijn. In de praktijk is het erg onduidelijk welke verantwoordelijkheden er door het bouwbedrijf genomen worden en welke niet. Weliswaar wordt geprobeerd vooraf vast te leggen wie welke deskundigheid inbrengt, maar veelal is sprake van gemeenschappelijke beslissingen van alle betrokken partijen. Dit maakt het achteraf lastig de schade toe te rekenen aan een individuele deelnemer in het bouwteam en veelal worden de pijlen dan gericht op degene waarheen het meeste geld gaat (de aannemer).

Preventief:

Optie 1 (vooraf vastleggen wie uiteindelijk integrale ontwerpverantwoordelijkheid neemt)

Doel van een bouwteam is (voor een opdrachtgever formeel nog vrijblijvend) de ontwerp/ voorbereidingsfase te doorlopen. Om achteraf heen en weer wijzen te voorkomen verdient het aanbeveling al in de bouwteamovereenkomst vast te leggen welke partij in de contracteringsfase het integrale ontwerprisico voor zijn risico neemt. Dat kan de architect zijn op basis van de DNR (bij voorkeur met een verhoogde aansprakelijkheidslimiet) of de aannemer in de vorm van een geïntegreerd contract zoals de UAV-GC, GIW of BouwNed O&R. Omdat de aannemer bij een geïntegreerd contract de volledige ontwerpverantwoordelijkheid neemt, is verdedigbaar dat hij bedingt dat door partijen in het bouwteam alleen ontwerpsuggesties worden ingebracht: 

  • waarover extern advies is ingewonnen bij een BNA/ONRI-adviseur 
  • dat met deze adviseurs is gecontracteerd op basis van een minimale aansprakelijkheidslimiet van € 1.000.000,- 
  • dat de rechten uit deze adviesovereenkomsten te zijner tijd zullen worden gecedeerd aan de aannemer.

Optie 2 (ieder blijft verantwoordelijkheid houden voor de door hem ingebracht deskundigheid)

Ook hier is ons advies alleen ontwerpsuggesties in te brengen indien hierover is gecontracteerd met een BNA/ONRI-adviseur met verhoogde aansprakelijkheidslimiet. Verder verdient het aanbeveling zoveel mogelijk vragend te opereren en beslissingen aan de opdrachtgever over te laten.

Verzekeringtechnisch:

Bij optie 1 is het –indien de aannemer de ontwerpverantwoordelijkheid neemt op basis van de genoemde contractmodellen- mogelijk de Bouwend Nederland Ontwerppolis te sluiten. Bij optie 2 is het verzekeringstechnisch best haalbare een paraplupolis. Uitgangspunt vaneen paraplupolis is dat de gebruikelijke aansprakelijkheidsmaximeringen van architecten/ingenieurs (veelal honorarium) worden vervangen door een verzekerd bedrag van bijvoorbeeld € 1.000.000. Deze dekking is alleen verkrijgbaar indien het alternatief is ontworpen of gecontroleerd door een externe BNA/ONRI-adviseur.

Geïntegreerde contracten

(UAV-GC, GIW of BouwNed O&R, Design & Build)
Hierbij accepteert de ontwerpende bouwer bewust het ontwerprisico. Speciaal hiervoor is de Bouwend Nederland Ontwerppolis ontwikkeld.

Preventief:

zie de gebruiksaanwijzing bij de Bouwend Nederland Ontwerpverzekering

Verzekeringtechnisch:

de Bouwend Nederland Ontwerppolis biedt de best haalbare dekking bij dergelijke contractmodellen.

GIW

Een variant hierop is GIW-verlegd, een model waarbij projectontwikkelaars het volledige ontwerprisico bij de aannemer neerleggen. Daarmee transformeert de aannemer in een ontwerpende bouwer, met dien verstande dat hij veelal niet of beperkt werd betrokken bij het ontwerp. Het wordt dan veelal lastig om achteraf te voldoen aan de acceptatie eisen van de verschillende ontwerpdekkingen.

Preventief:

wij adviseren u aan vaste opdrachtgevers duidelijk te maken dat ook zij er belang bij hebben u vroegtijdig in het ontwerpproces te betrekken. Alleen dan (zie bouwteam, optie 1 is het voor de aannemer mogelijk zijn ontwerprisico’s te beheersen en zich daarmee te verzekeren tegen een belangrijk deel van de door de opdrachtgever bij de aannemer neergelegde ontwerprisico’s.

Verzekeringtechnisch:

indien kan worden voldaan aan de acceptatie-eisen is de Bouwend Nederland Ontwerppolis de beste oplossing. Indien dit niet lukt, is het verzekeringstechnisch best haalbare een paraplupolis. Uitgangspunt van een paraplupolis is dat de gebruikelijke aansprakelijkheids-maximeringen van architecten/ingenieurs (veelal honorarium) worden vervangen door een verzekerd bedrag van bijvoorbeeld € 1.000.000. Deze dekking is alleen verkrijgbaar indien het alternatief is ontworpen of gecontroleerd door een externe BNA/ONRI-adviseur.

Voorbehoud

Het juridisch beheersen van ontwerprisico’s en het adviseren over ontwerpverzekeringen zijn complexe onderwerpen. Omdat wij in deze notitie heel kort ingaan op aspecten rond ontwerprisico’s kunnen aan deze notitie geen rechten worden ontleend. Bij het contracteren met opdrachtgevers en adviseurs raden wij aan juridisch advies in te winnen. 

We kunnen u verwijzen naar gespecialiseerde advocatenkantoren. Voor bedrijven met een omzet van meer dan 100 miljoen kan een Professional Indemnityverzekering een interessant alternatief zijn. Deze verzekering is in dit beknopte kader buiten beschouwing gebleven.

Onze bouwverzekeringsspecialisten staan voor u klaar om u te adviseren.

Maak vrijblijvend een afspraak

Service en contact